به باور ويگوتسكي، كنش متقابل ميان يادگيرنده و محيط اجتماعي اش تعيين كننده اصلي رشد شناختي اوست. ((خاستگاه روان آدمي اجتماع است و فرآيندي كه به آن شكل مي دهد ارتباط است)). ويگوتسكي معتقد است رشد شناختي كودك عموماً به افرادی كه در دنياي او زندگي مي كنند وابسته است و دانش، نگرش و ارزشهاي فرد در تعامل با ديگران تحول مي يابد. از نظر ويگوتسكي رشد شناختي فرد، بدون در نظر گرفتن محيط فرهنگي اجتماعي او قابل درك نخواهد بود. همچنین از نظر ويگوتسكي يادگيري پيش از رشد مي آيد در حقیقت يادگيري مقدم بر رشد است و فرآيندهاي رشد يا تحول بدنبال فرآيندهاي يادگيري رخ مي دهند.


قانون كلي رشد فرهنگي اجتماعي در نظريه ويگوتسكي

هر كاركرد عالي ذهني، پيش از آنكه بصورت يك فرآيند روانشناختي در شخص رخ دهد، ابتدا در يك سطح اجتماعي وجود دارد. ويگوتسكي اين موضوع را به عنوان انتقال از سطح بين ذهني به درون ذهني توصيف كرده و رشد تدريجي كاركردهاي عالي ذهني از طريق تعامل اجتماعي را دروني سازي نام نهاده است. به عنوان مثال توانايي تفكر انتقادي مي تواند از تعامل اجتماعي مانند پرسش و پاسخ به روش سقراطي ايجاد شود.

كاركردهاي ذهني

1- كاركردهاي نخستين ذهني

كاركرد يا function به فرآيندهاي ذهني مانند توجه، ادراك، حافظه و تفكر اشاره دارد. اين كاركردهاي ذهني در سالهاي آغاز عمر بطور طبيعي وجود دارند و در انسان و حيوان يافت مي شوند ويژگي مهم آنها غيرارادي بودن و ناآگاه بودن است. مثلاً حافظه در شكل اوليه اش عبارت است از شكل گيري خود بخودي يك تداعي بين دو رويداد كه با هم رخ مي دهند. گربه صداي بازكردن در قوطي غذا را با غذا تداعي مي كند. يا توجه در شكل نخستين خود، يك حركت خود بخودي و غيرارادي است. مثلاً هم انسان و هم حيوان پس از شنيدن يك صداي شديد، بدون اراده بسوي آن توجه مي كنند.

2- كاركردهاي عالي ذهني

مثل استدلال منطقي، توجه انتخابي و زبان و ..... ويژه انسانند و بر اساس كاركردهاي نخستين تحول مي يابند.

تفاوت كاركردهاي عالي ذهني با كاركردهاي نخستين ذهني:

1- تحت كنترل انساني قرار دارند و با اراده او انجام مي شوند.

2- خاستگاه اجتماعي دارند.

3- به كمك ابزارهاي روانشناختي رخ مي دهند.

كاركردهاي عالي ذهني از طريق تعامل بين فرد و زمينه اجتماعي او تحول مي يابند. هر كاركرد عالي ذهني الزاماً در ابتدا يك كاركرد اجتماعي است.

 

مراحل رشد زبان از ديد ويگوتسكي

1- گفتار اجتماعي يا گفتار بيروني:پيش از سه سالگي ظاهر مي شود و نقش آن كنترل رفتار ديگران است. مثلاً وقتي كودك به مادرش مي گويد شير مي خواهم از اين طريق به كنترل رفتار ديگران اقدام مي كند.

2- گفتار خود محورانه: بين 3 تا 7 سالگي رخ مي دهد. اين نوع گفتار، مرحله انتقالي گفتار بيروني به گفتار دروني است. در اين مرحله كودكان غالباً براي كنترل رفتارشان با خودشان حرف مي زنند. مثلاً هنگام انجام كاري، آنچه را كه انجام مي دهند به زبان مي آورند. نقش گفتار خود محورانه كنترل و هدايت رفتار خود است.

گفتار خود محورانه از ديد ويگوتسكي، چگونگي تبديل تعامل يا روابط اجتماعي به كاركردهاي ذهني را نشان مي دهد. ويگوتسكي اين نوع گفتار كودك را بر اساس مفهوم دروني سازي توضيح مي دهد و مي گويد گفتار خود محورانه، گفتار اجتماعي است كه جريان دروني سازي بسوي گفتار دروني را نشان مي دهد.

در نظريه ويگوتسكي، تفكر و زبان در كودكان بصورت دو فعاليت مستقل از هم شروع مي شوند. در ابتدا تفكر پيش زباني يا تفكر بدون زبان و زبان پيش عقلي يا گفتار بدون تفكر وجود دارند. به عنوان مثال كوشش كودكان در ماههاي اول زندگي براي حل كردن مسائلي مانند دستيابي به اشيا و بازكردن در موردي از تفكر بدون زبان است. و غان و غون كردن كودك با هدف جلب توجه يا خوشحال كردن بزرگسالان موردي از زبان بدون تفكر است.

در حدود 2 سالگي منحني هاي مجزاي تفكر و پيش زباني و زبان پيش عقلي به هم مي رسند در نتيجه تفكر زباني و زبان عقلاني مي شود. در فاصله 2 تا 7 سالگي، زبان هم نقش دروني (هدايت و جهت دهي به تفكر) و هم نقش بيروني ( انتقال نتايج تفكر به ديگران) را ايفا مي كند.

منطقه تقريبي رشد در نظريه ويگوتسكي اهميت تعامل اجتماعي را در رشد و يادگيري نشان مي دهد. ويگوتسكي مي گويد كودكاني كه به تنهايي از عهده انجام پاره اي تكاليف يادگيري بر نمي آيند به كمك بزرگسالان يا دوستان بالغ تر و آگاه تر از خود انجام آن كارها را ياد مي گيرند. توانايي كودك در حل مسائل بطور مستقلانه (آنچه كه در نظر پياژه است) معرف سطح كنوني رشد او و توانايي اش در حل مسائل به كمك ديگران نشان دهنده سطح رشد بالقوه اوست. منظور از منطقه تقريبي رشد، تفاوت بين سطح كنوني يا سطح رشد واقعي كودك و سطح رشد بالقوه اوست. به عبارت ساده تر منطقه تقريبي رشد به دامنه اي از تكاليف گفته مي شود كه كودك به تنهايي از عهده انجام آنها بر نمي آيد اما به كمك بزرگسالان يا دوستان بالغ تر از خود قادر است آنها را انجام دهد.

فرض كنيد سن عقلي در كودك با يك آزمون هوشي، 8 سال تعيين شده است از نظر ويگوتسكي ما نمي توانيم كارمان را در همين جا متوقف كنيم ما ادامه مي دهيم تا مشخص شود چگونه هر يك از اين كودكان تلاش خواهند نمود مسايلي را كه براي كودكان بزرگتر طراحي شده حل كنند ما به هر كودك با توضيح دادن، پرسيدن سوالات هدايت شونده و معرفي عناصر اصلي راه حل كمك مي كنيم. با اين كمك يكي از اين كودكان مشكلات را در سطح يك كودك دوازده ساله و ديگري در سطح يك كودك 9 ساله حل مي كند. اين تفاوت بين سنين عقلي كودكان و سطح عملكردي كه آنها از طريق همكاري با يك بزرگسال بدست مي آورند ناحيه تقريبي رشد گفته مي شود. رشد شناختي زماني به حداكثر ميرسد كه در منطقه تقريبي رشد، تعامل اجتماعي صورت پذيرد.

تكاليفي كه در منطقه تقريبي رشد قرار دارند هنوز از سوي كودك آموخته نشده اند اگر بزرگترها كودك را ياري دهند از عهده انجام آن تكاليف و يادگيري آنها برخواهد آمد برونر كمك و راهنمايي ديگران را تكيه گاه سازي ناميده است. در تكيه گاه سازي ابتدا معلم يا شخص ديگري كه يادگيرنده را ياري مي دهد سهم عمده اي از مسئوليت را به عهده مي گيرد اما بتدريج كه يادگيري پيش مي رود، مسئوليت به يادگيرنده واگذار مي شود. به باور ويگوتسكي، آنچه كودكان به كمك ديگران مي توانند انجام دهند بيشتر معرف توانايي واقعي آنان است تا آنچه به تنهايي از عهده اش بر مي آيند. بنابراين براي شناسايي رشد كودكان، بايد هم سطح رشد فعلي و هم سطح رشد بالقوه آنان را شناخت.

 

مقايسه نظريه هاي ويگوتسكي و پياژه

1- ديدگاه ويگوتسكي نسبت به تاثير آموزش بر رشد شناختي بسيار خوش بينانه تر از ديدگاه پياژه است.

2- روش آموزش پياژه عمدتاً يك روش اكتشافي فردي است اما روش آموزش ويگوتسكي روش اكتشافي هدايت شده است.

3- ويگوتسكي گفتار دروني را براي رشد شناختي بسيار مهم مي داند در حاليكه از نظر پياژه آن يك رفتار ناپخته است.

4- پياژه تعامل بين كودك و دنياي فيزيكي اش را در رشد شناختي اساسي مي داند اما ويگوتسكي بر كنش متقابل ميان يادگيرنده و محيط اجتماعي اش بيشتر تاكيد مي كند.

5- براي پياژه رشد بايد پيش از يادگيري اتفاق افتد اما ويگوتسكي معتقد است كه يادگيري يك فرايند فعال است و نيازي به انتظار كشيدن براي آمادگي نيست.



صفحه قبل 1 صفحه بعد

پیچک

سفارش تبليغات
پاپ آپ استند نمایشگاهی | طراحی سایت در اصفهان | هانس گروهه | عینک واقعیت مجازی | دیاگ | هاست لینوکس ارزان | طراحی سایت | ثبت آگهی رایگان | فلزیاب , فلزیاب تصویری | کانال تلگرام | طراحی وبسایت | پکیج درمان دیابت | پیش بینی مسابقات فوتبال | آگهی رایگان لینک دار | گروه تلگرامی وکلا | محمد دبیری | اینترنت پر سرعت | بانک شهر | گیت کنترل تردد | منزل مبله | دکل مهاری | طلایاب , طلایاب تصویری | دکتر نوروزیان | ایجاد وبلاگ رایگان | آزمایشگاه فرزانگان شیراز
X
تبليغات